Zirkonyum Kaplama Sonrası Bakım Nasıl Yapılır?

Kaplamalar yapıştırıldı, ağzınıza aynayla baktınız, kapıdan çıktınız. Aklınızdaki soru genellikle tek: “Bundan sonra neye dikkat edeceğim?” Kısa cevap şu: ilk 24 saat yapıştırıcıya, ilk hafta alışmaya, ilk ay kapanışa, sonraki yıllar ise diş eti sınırına dikkat edeceksiniz. Ayrıntısı aşağıda.

İlk 24 saat — yapıştırıcı tam gücüne ulaşıyor

Zirkonyum kaplama yapıştırıldıktan sonra ilk iki saat bir şey yenmez, ilk gün sert ve yapışkan gıdalardan uzak durulur, diş ipi o gece yandan çekilerek çıkarılır. Ertesi gün normal beslenmeye dönülür; uzun dönemde kaplamanın ömrünü belirleyen şey, kron ile diş etinin buluştuğu kenar çizgisinin her gün temizlenmesidir.

Zirkonyum kron, dişe rezin esaslı bir simanla yapıştırılır. Kesimden yapıştırmaya kadarki aşamaları zirkonyum kaplama adım adım yazısında anlattık; burada yapıştırmadan sonrası var. Bu siman ağızdan çıktığınızda zaten katıdır; ama bağlanma gücünün tamamına ilk gün içinde ulaşır.

1. İlk 2 saat: Anestezi tamamen geçene kadar bir şey yemeyin. Uyuşuk dudağı ya da yanağı farkında olmadan ısırmak, yapıştırma günü yaşanan en sık kazadır.
2. İlk 24 saat: Sert ve yapışkan yiyeceklerden uzak durun. Çiğneyeceğiniz her şey yumuşak ve ılık olsun.
3. İlk gece: Normal fırçalayın, kaplamaya zarar vermez. Diş ipini o gece araya soktuktan sonra yandan çekerek çıkarın, yukarı doğru zorlamayın; taze simanı kenardan kaldırabilir.
4. Ertesi gün: Alışıldık beslenmeye ve tam temizlik rutinine dönebilirsiniz.

İlk hafta — alışma dönemi

Yeni kron, ağzınızın haritasındaki yeni bir yüzeydir. Dilinizin oraya sürekli gitmesi, kaplamanın büyük hissettirmesi ve ön grupta “s”, “f” seslerinin bir tık farklı çıkması beklenen şeylerdir; çoğu hastada 3–7 günde tamamen kaybolur.

Hissettiğiniz	Normal seyir	Değerlendirilmeli
Soğuk hassasiyeti	İlk 1–2 hafta azalarak sürer	3. haftadan sonra artarak devam ediyorsa
Diş etinde duyarlılık	3–5 gün	Kanama, şişlik ya da akıntı ekleniyorsa
Isırırken temas farkı	Birkaç günde oturur	“Önce burası değiyor” hissi geçmiyorsa
Ağzı kapatınca ağrı	Beklenmez	Her durumda ayarlanmalıdır

Kanal tedavisi görmemiş, canlı bir dişe yapılan kaplamada hafif soğuk hassasiyeti olağandır: diş hazırlanırken mine kaldırıldığı için dentin uyaranlara daha yakındır. Zamanla azalır.

Kapanış ayarı: küçük fark, büyük sonuç

Kapanış (oklüzyon), yapıştırma sırasında karbon kâğıdıyla kontrol edilir. Ancak ağız anesteziliyken ısırma kuvvetiniz gerçek değildir. Bu yüzden bir hafta sonraki kısa kontrol randevusu bir formalite değildir: anestezisiz ve tam kuvvetle ısırdığınızda, 0,1 mm’lik bir yükseklik bile kendini gösterir.

Ayarlanmayan yükseklik üç şeye yol açar: o dişte inatçı hassasiyet, şakak ve çene kaslarında ağrı, uzun vadede porselen kırığı. Beş dakikalık bir aşındırmayla çözülen bu sorun, ertelendiğinde kronun yenilenmesine kadar gidebilir.

İlk ay — bakım alışkanlığının yerleşmesi

Kaplamalı bir ağız, kaplamasız bir ağızdan daha fazla değil, daha planlı temizlik ister:

• Günde iki kez, ikişer dakika, yumuşak fırçayla ve fırçayı diş etine 45 derece açıyla tutarak; tekniğin ayrıntısı doğru diş fırçalama tekniği yazısında.
• Günde bir kez diş ipi; kronların arası dar geliyorsa mumlu ip daha rahat geçer. Ara yüz fırçasının hangi aralıkta ipin yerini tuttuğunu diş ipi mi, ara yüz fırçası mı yazısında karşılaştırdık; kalınlığı hekiminiz seçer.
• Köprü yaptırdıysanız süper floss ya da ip geçirici şarttır; gövde altı temizlenmeyen köprü, birkaç yıl içinde diş eti sorunuyla döner.
• Ağız duşu (water flosser) faydalı bir destektir ama ipin yerini tutmaz.

Uzun dönem: kaplamanın kaderi diş eti sınırında belirlenir

Şunu net söyleyelim: zirkonyumun kendisi çürümez. Çürüyen, kronun bittiği yerdeki doğal diş dokusudur. Kaplamanın görüntüsünü yıllar sonra bozan şey de porselenin sararması değil, diş etinin çekilip kron kenarını açığa çıkarmasıdır. İkisinin de adresi aynı: kron ile diş etinin buluştuğu o birkaç milimetrelik çizgi.

Zirkonyumu erken bitiren üç şey vardır:

Diş sıkma ve gıcırdatma. Zirkonyum sert bir malzemedir, ama sertlik kırılmazlık demek değildir. Gece boyunca uygulanan kuvvet hem porseleni yorar hem de altındaki kökü zorlar. Sıkma alışkanlığı varsa gece plağı kaplamanın sigortasıdır; plak dişi kuvvetten korur, sıkmanın kendisini tedavi etmez. Ayrıntısı diş sıkma ve gece plağı yazısında.

Diş eti hastalığı. Kemik desteği kaybolan bir dişin üstündeki kron ne kadar iyi yapılmış olursa olsun ayakta kalamaz. Kanayan diş eti sessiz bir uyarıdır; diş eti tedavisi ertelenmemelidir.

Kontrolleri aksatmak. Altı ayda bir yapılan diş taşı temizliği sırasında kron kenarları da tek tek kontrol edilir. Temizliğe giderken kaplamalarınızın hangi dişlerde olduğunu mutlaka söyleyin; o bölgelerde farklı uç ve daha kontrollü bir çalışma gerekir.

Kaplamaya alışırken sık yapılan üç hata

Diş ipini bırakmak. “İp kaplamayı çıkarır” korkusu yaygındır ama tersi doğrudur: ipi bırakılan kronun kenarında birkaç ay içinde çürük başlar. İp doğru kullanıldığında kronu kaldırmaz; yalnızca yeni yapıştırılmış kronda ilk gece yandan çıkarmak yeterlidir.

Aşındırıcı ürünlere yönelmek. Kömürlü, “beyazlatıcı” ya da kaba partiküllü macunlar zirkonyumun cilalı yüzeyini zamanla matlaştırır. Mat yüzey daha hızlı lekelenir; yani parlaklık için kullanılan ürün, tam tersi sonucu verir. Normal florürlü macun yeterlidir.

Hassasiyeti “geçer” diye beklemek. Azalan hassasiyet iyi haberdir. Artan hassasiyet ya kapanış yüksekliğine ya da kron altındaki dişin sorununa işaret eder; ikisinin de erken çözümü kolaydır.

Ne yenir, ne yenmez?

Dönem	Rahatça	Kaçının
İlk 24 saat	Yumuşak ve ılık her şey	Sert, yapışkan, çok sıcak ve çok soğuk
İlk hafta	Normal beslenme	Leblebi, fındık kabuğu, jelibon, sakız
Uzun dönem	Neredeyse her şey	Buz kırmak, kemik kemirmek, çekirdek kabuğu açmak, ön dişle ip koparmak

Kuralı şöyle hatırlayın: mesele kronu kırmaktan çok, altındaki dişi ve kökü zorlamamaktır.

Hemen aramanız gereken durumlar

• Geçici ya da kalıcı kronun düşmesi
• Isırınca ortaya çıkan keskin, yerini tarif edebildiğiniz ağrı
• Kronun altından gelen kötü koku veya tat
• Diş etinde şişlik, nabız gibi atan ağrı

Kliniğimiz 7/24 açıktır, gece nöbetindeki hekim kliniktedir. Düşen bir geçici kron için sabahı beklemek gerekmez: hazırlanmış diş açıkta kaldığında hem çok hassastır hem de komşu dişler ve karşı çenedeki diş günler içinde boşluğa doğru hareket edip kalıcı kronun uyumunu bozabilir. Düşen parçayı atmayın, yanınızda getirin.

Mecidiyeköy içinden geliyorsanız klinik yürüme mesafesinde ve metrobüs hattı gece boyunca çalıştığı için ulaşım tarafı gece de sorun olmuyor. Şişli tarafından araçla gelecekseniz Büyükdere ve Halaskargazi gece tamamen boşalıyor; ilçenin en uzak mahallesinden bile sürüş on dakikayı geçmiyor. Metro gece yarısına doğru son seferini yaptığından, sonrasında metrobüs hattı ve taksi kalıyor. Geleceğiniz saati önceden yazarsanız girişte beklemezsiniz.

Şişlik yanağa ya da çene altına yayılıyor, ateş ekleniyor veya ağzınızı iki parmak kadar açamıyorsanız saat kaç olursa olsun diş hekimine başvurun. Nefes almakta zorlanıyor, tükürüğünüzü yutamıyor, sesiniz boğuklaştı ya da oturarak nefes almak zorunda kalıyorsanız kendi başınıza yola çıkmayın: hemen 112’yi arayın. Bu tablo ambulansla hastane acil servisine nakil gerektirir.

Sık sorulanlar

Zirkonyum beyazlatılabilir mi? Hayır. Porselen ve zirkonyum yüzeyler beyazlatma jelinden etkilenmez. Bu yüzden sıralama önemlidir: önce diş beyazlatma, sonra kaplama. Kronun rengi, açılmış doğal dişlerinize göre seçilir.

Kron kenarında siyah çizgi olur mu? Metal destekli eski kaplamalarda, diş eti çekildiğinde alttaki metal gri bir hat olarak görünürdü. Zirkonyumda metal alt yapı yoktur; bu yüzden diş eti çekilse bile gri bir metal hattı görünmez. Açığa çıkan şey kronun bittiği yerdeki doğal kök dokusudur ve rengi doğal dişin kök rengidir.

Kaç yıl kullanılır? Düzenli bakımla 10–15 yılın üzerinde. Bu süreyi belirleyen kronun kendisi değil, çevresindeki diş eti ve kemiktir.

Kaplamalı dişte çürük olur mu? Kronun altındaki doğal dişte olabilir. Bu çürük dıştan görünmez, çoğu zaman ilk belirtisi kötü koku ya da ısırınca gelen ağrıdır. Yılda bir çekilen kontrol röntgeni, kron altındaki durumu görmenin tek yoludur.

Son söz

Zirkonyum kaplamanın ömrü büyük ölçüde yapıştırıldığı gün değil, sonraki yıllarda o birkaç milimetrelik kenar çizgisine gösterdiğiniz özenle yazılır. Kaplamalarınızda hassasiyet, temas farkı ya da diş eti kanaması varsa muayenede kısa bir kontrol yeterli olur.